PIP Infolinia: Twoje Bezpośrednie Wsparcie w Labiryncie Prawa Pracy

W dynamicznym i często zawiłym świecie polskiego prawa pracy, dostęp do rzetelnych i bezpłatnych informacji jest na wagę złota. Dla milionów pracowników i tysięcy pracodawców kluczowym punktem kontaktu z ekspercką wiedzą jest Państwowa Inspekcja Pracy Infolinia. To nie tylko linia telefoniczna, ale kompleksowe centrum doradztwa, które od lat stanowi filar systemu ochrony prawnej w obszarze stosunków pracy oraz bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP).

Państwowa Inspekcja Pracy, jako organ nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, odgrywa fundamentalną rolę w utrzymaniu równowagi na rynku pracy. Infolinia PIP jest pierwszą linią wsparcia, umożliwiającą szybkie uzyskanie niezbędnych informacji bez konieczności osobistego stawiennictwa czy długotrwałego poszukiwania odpowiedzi w gąszczu przepisów. Jej dostępność i profesjonalizm sprawiają, że zarówno doświadczeni przedsiębiorcy, jak i nowi na rynku pracy pracownicy, mogą liczyć na fachową pomoc w kluczowych kwestiach dotyczących zatrudnienia.

W obliczu nieustannych zmian w ustawodawstwie, wchodzących w życie nowych dyrektyw unijnych czy ewoluujących wyzwań rynkowych, rola PIP Infolinia staje się jeszcze bardziej krytyczna. To narzędzie, które ma za zadanie nie tylko reagować na naruszenia, ale przede wszystkim edukować i prewencyjnie zapobiegać powstawaniu problemów, budując świadomość prawną w społeczeństwie.

Głębsze Spojrzenie na Zakres Porad Oferowanych przez Infolinię PIP

Infolinia Państwowej Inspekcji Pracy to brama do obszernej wiedzy z zakresu prawa pracy i BHP. Dostępna dla wszystkich zainteresowanych pod dwoma głównymi numerami, w zależności od rodzaju połączenia:

• Dla dzwoniących z telefonów stacjonarnych: 801 002 006
• Dla dzwoniących z telefonów komórkowych: 459 599 000

Warto zaznaczyć, że koszt połączenia jest zgodny z cennikiem operatora telekomunikacyjnego, z którego usług korzysta dzwoniący. Infolinia działa od poniedziałku do piątku w godzinach od 9:00 do 15:00. Te godziny zostały ustalone w taki sposób, aby umożliwić dostęp do konsultacji w typowych godzinach pracy, zapewniając wsparcie w kluczowych momentach, gdy pojawiają się wątpliwości lub problemy.

Zakres udzielanych porad jest niezwykle szeroki i obejmuje praktycznie wszystkie aspekty stosunków pracy. Konsultanci PIP Infolinia są przygotowani, aby odpowiedzieć na pytania dotyczące:

• Legalności zatrudnienia: Od wyboru odpowiedniego rodzaju umowy (o pracę, zlecenie, o dzieło) po prawidłowość jej zawarcia i rozwiązania. Pracownicy mogą dowiedzieć się, czy ich umowa jest zgodna z przepisami, pracodawcy zaś, jak uniknąć błędów formalnych.
• Wynagrodzeń: Pytania dotyczące minimalnego wynagrodzenia, wynagrodzenia za nadgodziny, prawidłowego naliczania premii, dodatków, potrąceń z wynagrodzenia czy terminowości wypłat to jedne z najczęściej poruszanych tematów.
• Czasu pracy: Normy czasu pracy, praca w godzinach nadliczbowych, dyżury, rozkłady czasu pracy, praca w niedziele i święta, przerwy w pracy, dobowy i tygodniowy odpoczynek – w tych kwestiach infolinia PIP dostarcza precyzyjnych wyjaśnień.
• Urlopów: Rodzaje urlopów (wypoczynkowy, na żądanie, bezpłatny, macierzyński, rodzicielski, opiekuńczy), zasady ich udzielania i rozliczania, ekwiwalent za niewykorzystany urlop.
• Bezpieczeństwa i Higieny Pracy (BHP): Wymogi dotyczące warunków pracy, ocena ryzyka zawodowego, szkolenia BHP, środki ochrony indywidualnej, wypadki przy pracy i choroby zawodowe. To obszar kluczowy dla zapewnienia bezpiecznego środowiska pracy.
• Równego traktowania i przeciwdziałania dyskryminacji: Porady w sprawach dotyczących nierównego traktowania ze względu na płeć, wiek, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także w kwestiach mobbingu.
• Zwalniania z pracy: Prawidłowość wypowiedzenia umowy, odprawy, świadectwa pracy.

Niezwykle ważnym aspektem jest również dostępność informacji w języku ukraińskim. Ta inicjatywa jest odpowiedzią na dynamiczny wzrost liczby obywateli Ukrainy zatrudnionych w Polsce. Dzięki temu ułatwiono im zrozumienie skomplikowanych przepisów prawa pracy, co jest kluczowe dla ich integracji na rynku pracy i skutecznego rozwiązywania ewentualnych trudności. Infolinia PIP to zatem nie tylko źródło wiedzy, ale także narzędzie wspierające sprawiedliwe i bezpieczne środowisko zawodowe dla wszystkich.

Alternatywne Kanały Kontaktu z Państwową Inspekcją Pracy: Kiedy Infolinia to Za Mało?

Choć infolinia PIP stanowi doskonałe narzędzie do szybkiego uzyskiwania porad prawnych, Państwowa Inspekcja Pracy oferuje szereg innych kanałów komunikacji, które mogą być bardziej odpowiednie w zależności od złożoności sprawy, potrzeby formalnego zgłoszenia czy preferencji użytkownika. Zrozumienie, kiedy i z którego kanału skorzystać, jest kluczowe dla efektywnego rozwiązania problemu.

1. Osobiste Wizyty w Okręgowych Inspektoratach Pracy (OIP)

Dla osób, które preferują bezpośredni kontakt lub których sprawa wymaga analizy dokumentów czy bardziej szczegółowej dyskusji, wizyta w Okręgowym Inspektoracie Pracy jest optymalnym rozwiązaniem. W każdym województwie funkcjonuje co najmniej jeden OIP, a często także jego oddziały terenowe. Podczas osobistej wizyty możliwe jest:

• Uzyskanie porady prawnej bezpośrednio od inspektora pracy, co pozwala na dogłębną analizę sytuacji.
• Złożenie formalnej skargi lub wniosku o interwencję w formie pisemnej.
• Przedstawienie dokumentacji (umowy, listy płac, świadectwa pracy itp.) do weryfikacji przez inspektora.
• W wielu OIP dostępne są dyżury, podczas których inspektorzy udzielają porad bez wcześniejszego umawiania. Zaleca się jednak sprawdzenie godzin przyjęć na stronach internetowych poszczególnych inspektoratów.

2. Korespondencja Elektroniczna (e-mail)

Każdy Okręgowy Inspektorat Pracy posiada ogólnodostępny adres e-mail, na który można przesyłać zapytania, prośby o interpretację przepisów czy wstępne zgłoszenia. Jest to wygodna forma kontaktu dla osób, które cenią sobie możliwość załączenia dokumentów w formie cyfrowej i posiadania pisemnego śladu komunikacji. Należy pamiętać, że oficjalne skargi wymagające interwencji powinny być zazwyczaj składane w bardziej formalny sposób (ePUAP, tradycyjna poczta lub osobiście), choć wstępne zapytanie e-mailem może pomóc w określeniu dalszych kroków.

3. Platforma ePUAP (Elektroniczna Skrzynka Podawcza)

ePUAP to oficjalna platforma komunikacji z administracją publiczną w Polsce. Jest to najbezpieczniejsza i najbardziej formalna elektroniczna droga do składania pism, wniosków, i skarg do Państwowej Inspekcji Pracy. Korzystanie z ePUAP wymaga posiadania profilu zaufanego lub podpisu elektronicznego. Głównymi zaletami ePUAP są:

• Gwarancja doręczenia pisma do właściwej instytucji.
• Możliwość śledzenia statusu złożonego dokumentu.
• Pewność, że zgłoszenie ma charakter formalny i zostanie rozpatrzone zgodnie z obowiązującymi procedurami administracyjnymi.
• Idealne rozwiązanie do składania oficjalnych skarg, wniosków o przeprowadzenie kontroli lub innych pism wymagających urzędowego potwierdzenia.

4. Tradycyjna Korespondencja Pocztowa

Klasyczna forma kontaktu, nadal szeroko stosowana, zwłaszcza w przypadku formalnych skarg lub przekazywania obszerniejszej dokumentacji w wersji papierowej. Należy wysłać pismo na adres Okręgowego Inspektoratu Pracy właściwego ze względu na miejsce wykonywania pracy lub siedzibę pracodawcy. Ważne jest, aby w treści pisma zawrzeć wszelkie niezbędne dane kontaktowe oraz szczegółowy opis sprawy. Wysyłka listem poleconym z potwierdzeniem odbioru stanowi dodatkowe zabezpieczenie.

Wybór odpowiedniego kanału kontaktu z PIP powinien być podyktowany rodzajem i wagą sprawy. Wstępne zapytania i szybkie porady najlepiej uzyskać poprzez PIP Infolinia. W bardziej skomplikowanych przypadkach, wymagających analizy dokumentacji lub formalnego zgłoszenia, warto rozważyć osobistą wizytę, e-mail, ePUAP lub tradycyjną pocztę.

Państwowa Inspekcja Pracy jako Obrońca Praw Pracowniczych: Jak PIP Wspiera Zatrudnionych?

Państwowa Inspekcja Pracy pełni fundamentalną rolę w ochronie praw pracowniczych, działając jako strażnik przepisów Kodeksu Pracy i regulacji z zakresu BHP. Dla pracowników PIP jest instytucją, do której mogą zwrócić się o pomoc w przypadku naruszenia ich praw lub wątpliwości dotyczących legalności działań pracodawcy. Wsparcie to obejmuje szeroki wachlarz działań:

1. Doradztwo i Informacja

Najbardziej podstawową formą wsparcia jest udzielanie bezpłatnych porad prawnych. Jak już wspomniano, infolinia PIP jest tu kluczowym narzędziem. Pracownicy mogą zasięgnąć informacji na temat:

• Prawidłowości zatrudnienia: Czy umowa jest zgodna z prawem, czy pracodawca prawidłowo zgłosił pracownika do ubezpieczeń społecznych, jakie są konsekwencje pracy na „czarno”.
• Wynagrodzeń: Czy otrzymują wynagrodzenie zgodne z prawem (np. minimalne, za nadgodziny), czy potrącenia są legalne, co zrobić w przypadku opóźnień w wypłacie.
• Czasu pracy: Czy pracodawca przestrzega limitów czasu pracy, prawa do przerw i odpoczynku, czy praca w nocy lub w dni wolne jest prawidłowo rekompensowana.
• Warunków pracy: Czy stanowisko pracy jest bezpieczne, czy pracownik otrzymał odpowiednie szkolenia i środki ochrony indywidualnej.
• Uprawnień rodzicielskich: Prawa związane z macierzyństwem, ojcostwem, rodzicielstwem i opieką nad dzieckiem.
• Mobbing i dyskryminacja: Jak rozpoznać te zjawiska i jakie kroki podjąć w celu ich zwalczania.

Dzięki temu pracownicy zyskują świadomość swoich praw i obowiązków, co jest pierwszym krokiem do ich skutecznej obrony.

2. Interwencje i Kontrole

W przypadku poważniejszych naruszeń, PIP może podjąć działania interwencyjne. Zgłoszenie skargi do PIP (poprzez ePUAP, pisemnie lub osobiście) może skutkować przeprowadzeniem kontroli w zakładzie pracy. Celem kontroli jest weryfikacja przestrzegania przepisów prawa pracy i BHP. Jeśli kontrola wykaże nieprawidłowości, PIP ma uprawnienia do:

• Wydania decyzji nakazujących usunięcie uchybień (np. wypłatę zaległych wynagrodzeń, usunięcie zagrożeń BHP).
• Nakładania grzywien na pracodawców.
• Kierowania wniosków do sądu o ukaranie osób odpowiedzialnych za naruszenia.
• W skrajnych przypadkach, złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

3. Wsparcie dla Cudzoziemców

Jak już wspomniano, PIP aktywnie wspiera cudzoziemców, w tym obywateli Ukrainy, oferując porady w ich ojczystym języku. Jest to kluczowe w kontekście narastającej liczby pracowników zagranicznych na polskim rynku. Pomoc ta obejmuje informacje dotyczące legalności zatrudnienia, warunków pracy, praw do wynagrodzenia i ubezpieczeń, co pomaga im uniknąć wyzysku i zapewnić godne warunki życia i pracy w Polsce.

4. Edukacja i Profilaktyka

PIP, oprócz funkcji kontrolnej, prowadzi również szeroką działalność edukacyjną. Organizuje szkolenia, seminaria, publikuje materiały informacyjne, które pomagają pracownikom i pracodawcom zrozumieć przepisy i zapobiegać naruszeniom. Wspiera inicjatywy mające na celu podnoszenie kultury bezpieczeństwa pracy i poszanowania praw pracowniczych.

W sumie, Państwowa Inspekcja Pracy, wraz ze swoją infolinią, stanowi niezbędny element systemu prawnego, który stoi na straży praw pracowniczych, przyczyniając się do budowy bardziej sprawiedliwego i bezpiecznego rynku pracy.

PIP po Stronie Pracodawców: Zapewnianie Zgodności z Prawem i Bezpieczeństwa w Firmie

Wielu pracodawców postrzega Państwową Inspekcję Pracy wyłącznie jako organ kontrolny, który nakłada kary. Jest to jednak spojrzenie niepełne. PIP, a w szczególności jej infolinia i oddziały terenowe, oferuje również nieocenione wsparcie dla przedsiębiorców, pomagając im w przestrzeganiu prawa pracy i zapewnieniu bezpiecznych warunków funkcjonowania firmy. Zgodność z przepisami to nie tylko uniknięcie sankcji, ale także budowanie pozytywnego wizerunku, zwiększanie zaufania pracowników i minimalizowanie ryzyka sporów.

1. Doradztwo w Interpretacji Przepisów Prawa Pracy

Polskie prawo pracy jest złożone i dynamiczne. Zmiany w ustawodawstwie, nowe rozporządzenia czy interpretacje sądowe potrafią być wyzwaniem nawet dla doświadczonych działów HR. PIP Infolinia oraz eksperci w OIP-ach służą pomocą w:

• Rozwiązaniu wątpliwości prawnych: Jak prawidłowo skonstruować umowę o pracę, jak rozliczyć czas pracy w specyficznych branżach, jakie są obowiązki pracodawcy w związku z nowymi przepisami (np. praca zdalna, dyrektywa work-life balance).
• Prawidłowym naliczaniu wynagrodzeń: Wskazówki dotyczące minimalnego wynagrodzenia, dodatków, premii, potrąceń i odpraw. Pomagają uniknąć błędów, które mogą prowadzić do roszczeń pracowników.
• Zarządzaniu urlopami: Zasady udzielania urlopów, tworzenia planów urlopowych, rozliczania urlopów na żądanie czy urlopów rodzicielskich.
• Prowadzeniu dokumentacji pracowniczej: Wskazówki dotyczące prawidłowego prowadzenia akt osobowych, ewidencji czasu pracy, list płac i innych wymaganych dokumentów.

Dzięki temu pracodawcy mogą mieć pewność, że ich działania są zgodne z prawem, co minimalizuje ryzyko błędów i potencjalnych sporów.

2. Pomoc w Zapewnieniu Bezpieczeństwa i Higieny Pracy

Kwestie BHP są kluczowe nie tylko dla zdrowia i życia pracowników, ale także dla sprawnego funkcjonowania firmy. Wypadki przy pracy generują koszty (absencja, leczenie, odszkodowania, przestoje) i negatywnie wpływają na morale załogi. PIP wspiera pracodawców w:

• Identyfikacji i ocenie ryzyka zawodowego: Doradztwo w zakresie prawidłowego przeprowadzania ocen ryzyka na poszczególnych stanowiskach pracy.
• Organizacji szkoleń BHP: Informacje o rodzajach szkoleń, ich częstotliwości i zakresie.
• Doborze środków ochrony indywidualnej: Pomoc w określeniu, jakie środki ochrony są wymagane na danych stanowiskach i jak je prawidłowo dostarczać.
• Tworzeniu bezpiecznych warunków pracy: Wskazówki dotyczące ergonomii, wentylacji, oświetlenia, wyposażenia stanowisk pracy i innych aspektów środowiska pracy.
• Postępowaniach powypadkowych: Instrukcje dotyczące prawidłowego postępowania w przypadku wypadku przy pracy, sporządzania dokumentacji i zgłaszania zdarzeń.

Korzystanie z wiedzy PIP w obszarze BHP to inwestycja w bezpieczne środowisko pracy, co przekłada się na mniejszą liczbę wypadków, niższe koszty i wyższą produktywność.

3. Profilaktyka i Unikanie Sankcji

Aktywne korzystanie z doradztwa PIP ma charakter prewencyjny. Pracodawcy, którzy regularnie konsultują swoje wątpliwości i dbają o zgodność z przepisami, zmniejszają ryzyko kontroli kończących się mandatami lub nakazami. Zamiast reagować na problemy, mogą im zapobiegać. Współpraca z PIP w ramach działań prewencyjnych buduje również reputację firmy jako odpowiedzialnego i świadomego pracodawcy.

Podsumowując, Państwowa Inspekcja Pracy, w tym infolinia PIP, jest nie tylko organem nadzorczym, ale także cennym partnerem dla pracodawców, który pomaga im w nawigacji po skomplikowanym świecie prawa pracy i BHP, zapewniając stabilność prawną i bezpieczeństwo funkcjonowania przedsiębiorstwa.

Precyzyjne Zgłaszanie Wypadków i Składanie Skarg do PIP: Procedury i Wskazówki

Choć infolinia PIP jest doskonałym źródłem informacji, w sytuacji zdarzeń takich jak wypadek przy pracy czy naruszenie praw pracowniczych, niezbędne jest podjęcie bardziej formalnych kroków. Precyzyjne zgłoszenie wypadku lub złożenie skargi do Państwowej Inspekcji Pracy jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony praw zatrudnionych, a także dla prawidłowego przebiegu postępowania kontrolnego.

1. Zgłaszanie Wypadków Przy Pracy

Każdy wypadek przy pracy, niezależnie od jego ciężkości, podlega ściśle określonej procedurze. Rola PIP w tym procesie jest niezwykle ważna, zwłaszcza gdy pracodawca nie dopełnia swoich obowiązków.

Definicja wypadku przy pracy

Zgodnie z Kodeksem Pracy, za wypadek przy pracy uważa się zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

• podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;
• podczas lub w związku z wykonywaniem czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia;
• w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Procedura zgłaszania wypadku do PIP:

W pierwszej kolejności, pracownik, który uległ wypadkowi, jest zobowiązany do niezwłocznego poinformowania o tym fakcie swojego pracodawcy. Pracodawca ma obowiązek powołać zespół powypadkowy i przeprowadzić postępowanie. Jednakże, jeśli pracownik (lub inna osoba, np. świadek, rodzina) ma uzasadnione obawy, że:

• pracodawca nie dopełnia obowiązków związanych z postępowaniem powypadkowym,
• wypadek nie jest prawidłowo kwalifikowany,
• pracodawca próbuje zataić wypadek lub wpływać na zeznania,
• zagrażają innym pracownikom podobne warunki prowadzące do wypadku,

wówczas można, a nawet należy, zgłosić incydent do właściwego Okręgowego Inspektoratu Pracy. Jak to zrobić?

1. Kontakt telefoniczny lub osobisty: W pilnych sytuacjach, zwłaszcza gdy zagrożone jest życie lub zdrowie innych pracowników, można skontaktować się bezpośrednio z OIP (poprzez infolinię lub telefony stacjonarne OIP) lub udać się tam osobiście.
2. Zgłoszenie pisemne: Najbardziej formalną drogą jest przesłanie pisemnego zgłoszenia wypadku. Można to zrobić poprzez:
   • ePUAP: Zapewnia formalny i rejestrowany sposób zgłoszenia.
   • Tradycyjną pocztę: Listem poleconym na adres OIP.
   • Osobiście w kancelarii OIP.

W zgłoszeniu należy zawrzeć:

• Dane osoby zgłaszającej (imię, nazwisko, adres, dane kontaktowe).
• Dane poszkodowanego pracownika (o ile nie jest to osoba zgłaszająca).
• Dane pracodawcy (nazwa firmy, adres).
• Dokładny opis zdarzenia (data, godzina, miejsce, okoliczności wypadku, skutki – rodzaj urazu).
• Wszelkie posiadane dowody (zdjęcia, zeznania świadków, dokumentacja medyczna).
• Informacja, czy pracodawca został poinformowany o wypadku i jakie podjął działania.

PIP, po otrzymaniu zgłoszenia, może przeprowadzić własne postępowanie wyjaśniające lub włączyć się w postępowanie już prowadzone przez pracodawcę, co często prowadzi do szybszego i rzetelniejszego ustalenia faktycznych okoliczności wypadku i zapobieżenia podobnym zdarzeniom w przyszłości.

2. Składanie Skarg na Naruszenia Praw Pracowniczych

Skargi do PIP mogą dotyczyć szerokiego zakresu naruszeń prawa pracy, od problemów z wynagrodzeniem po kwestie mobbingu. Skuteczność skargi zależy od jej prawidłowego sformułowania i rzetelnego przedstawienia faktów.

Jak złożyć skargę?

Skargę do PIP można złożyć na kilka sposobów:

1. Pisemnie: Jest to preferowana forma dla formalnych skarg.
   • Poprzez ePUAP: Najbardziej rekomendowany sposób, ponieważ gwarantuje formalne złożenie i możliwość śledzenia sprawy.
   • Listem poleconym: Na adres właściwego Okręgowego Inspektoratu Pracy.
   • Osobiście: W kancelarii OIP, gdzie można otrzymać potwierdzenie złożenia pisma.
2. Ustnie do protokołu: W Okręgowym Inspektoracie Pracy można złożyć skargę ustnie, która zostanie spisana w formie protokołu przez inspektora.
3. (Mniej zalecane dla formalnych skarg) E-mail: Można wysłać wstępne zapytanie, ale w celu formalnego zgłoszenia, preferowane są formy pisemne. Infolinia PIP zaś służy wyłącznie doradztwu, nie przyjmuje formalnych skarg.

Co powinna zawierać skarga?

• Dane skarżącego: Imię, nazwisko, adres zamieszkania, numer telefonu, adres e-mail. Jest to standardowa procedura. Należy pamiętać, że PIP gwarantuje anonimowość skarżącego w kontaktach z pracodawcą, o ile skarżący zaznaczy taką wolę w piśmie. Warto jednak podać swoje dane kontaktowe, aby PIP mogła skontaktować się w celu dopytania o szczegóły. Bez danych kontaktowych, PIP może mieć trudność z prowadzeniem postępowania.
• Dane pracodawcy: Nazwa firmy, pełny adres siedziby, NIP (jeśli znany).
• Dokładny opis naruszenia: Co dokładnie się stało? Kiedy? Gdzie? Jakie przepisy zostały naruszone? Im więcej konkretów, tym łatwiej PIP będzie zweryfikować zarzuty.
• Żądania skarżącego: Czego oczekuje skarżący (np. wypłaty zaległego wynagrodzenia, przywrócenia do pracy, interwencji w sprawie mobbingu).
• Posiadane dowody: Załączniki takie jak kopie umów, listy płac, korespondencji, nagrań (jeśli są dopuszczalne i istotne).

Składanie skarg jest istotnym elementem systemu kontroli, który pomaga w egzekwowaniu przestrzegania przepisów prawa pracy oraz ochronie praw pracowniczych. Każda rzetelnie przygotowana skarga zwiększa szansę na skuteczną interwencję Państwowej Inspekcji Pracy.

Znaczenie Infolinii PIP i Całej Instytucji dla Stabilności Polskiego Rynku Pracy

Rola Państwowej Inspekcji Pracy, a w szczególności jej dostępnej <